GESCHIEDENIS VAN 25 JAAR JEUGDFILMFESTIVAL

DE START
1988 werd door de Raad van Europa uitgeroepen tot het Europees Jaar van de Film en de Televisie.
De Raad en de Ministers van Cultuur beslisten dit in 1986 met de volgende overwegingen:

  • de audiovisuele media behoren tot de belangrijkste middelen voor het overbrengen van informatie en cultuur aan de Europese burger, en dragen bij tot het versterken van de individuele Europese culturen en van de Europese identiteit;
  • Europa moet sterk vertegenwoordigd zijn bij de productie en de distributie van audiovisuele producten, waardoor het meewerkt aan het leggen van de grondlagen voor een steeds hechter verbond tussen de Europese volkeren.

In datzelfde jaar werd het ook reeds duidelijk dat 10 jaar na het “Internationaal Jaar van het Kind” (1979), eindelijk ook het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind zou opgesteld en ondertekend worden. Dit zou gebeuren in 1989.

Deze beide internationale bakens waren voor de toenmalige lokale actoren binnen de kinder- en jeugdfilmwereld meer dan voldoende redenen om de koppen bij elkaar te steken en eens te praten over de mogelijkheden van een “internationaal kinder- en jeugdfilmfestival” in België. We zeggen inderdaad in België, want naast de organisatoren van de Jeugdbioscoop Antwerpen en de verantwoordelijken van Jekino Films zaten ook nog de collega’s van Action Ciné Jeunes uit Wallonië rond de tafel.

Er was veel goede wil om naast de diverse activiteiten van de initiatiefnemers (distributie, vertoningen, educatieve acties,.) jaarlijks een groot feest van de kinder- en jeugdfilm op te zetten. De locatie zou in Antwerpen zijn en het werd het “Europees Kinder- en Jeugdfilmfestival”. Dit laatste werd zo beslist omdat we enerzijds de doelstellingen van de Raad van Europa volledig konden onderschrijven, maar anderzijds ook om een unieke positie in te nemen. Er bestonden immers al tal van “internationale kinderfilmfestivals”; een festival dat enkel Europese producties vertoonde, was een uniek gegeven en onderscheidde ons van het gros van de festivals.

Het 1ste Europees Kinder- en Jeugdfilmfestival vond aldus plaats in 1989 in Cartoon’s. Er was toen nog geen vzw opgericht; het festival was een organisatie van de Jeugdbioscoop in samenwerking met Jekino Films en het Cultureel Centrum De Rix in Deurne. De algemene leiding werd waargenomen door Hugo Elsemans. Felix Vanginderhuysen verzorgde de programmatie.

MENSEN & LOCATIES
Deze eerste stap nemen, was eigenlijk het allerbelangrijkste: de rest is een gevarieerde geschiedenis van mensen en locaties.

Hugo Elsemans bleef gedurende 5 jaar de algemene leiding van het festival waarnemen; daarna was het de beurt aan Jan Vandierendonck die naast de algemene leiding ook het programmagedeelte op zich nam. Ook hij bleef vijf jaar op post en werd nadien opgevolgd door Katrijn Korten die zich gedurende zes jaar volledig gaf om het festival verder uit te bouwen. In de jaren daarna was er iets meer verloop, maar ook Pieter Boeckx en Lien Meeuws blijven in het geheugen gebrand. Sinds 2007 leidden Iris Verhoeven, Tine Van Dycke en Mieke Vanderhaeghen Het Jeugdfilmfestival naar een succesvolle 20e jubileumeditie onder de vleugels van Jeff de Filmmicroob. Wanneer Tine Van Dycke voltijds voor Lessen in het Donker ging werken, vervoegde Tom Van de Velde zich als coördinator van Brugge bij het team. Tom vertrok samen met Mieke Vanderhaeghen in 2011, maar beide blijven zich actief inzetten voor Het Jeugdfilmfestival vanuit de raad van bestuur. Momenteel bloeit het festival verder onder de hoede van Iris Verhoeven (zakelijke leiding) en Bregt Van Wijnendaele (artistieke leiding).

Het festival verhuisde diverse malen en heeft zowat alle hoeken en kanten van de agglomeratie Antwerpen gezien, zelfs ondergronds. Na enkele jaren Cartoon’s kwamen aan de beurt: de Brabo-Tijl-Wapper-zalen in de kelders van het City Center aan de Keiserlei, het Antwerps Filmmuseum in het Koninklijk Paleis aan de Meir, het Cultureel Centrum De Rix in Deurne, het Cultureel Centrum De Kern in Wilrijk, Metropolis, UGC en MUHKA_Media, later Cinema Zuid.

Niet toevallig op onze 25e verjaardag verhuizen we het festivalcentrum in Antwerpen naar HETSTEEN. Het oudste gebouw van de stad kreeg een kindvriendelijke invulling onder de hoede van HETPALEIS en werd herdoopt tot HETSTEEN der wijzen, een actief vragenhuis voor jonge dromers, denkers en doeners. Een perfecte uitvalsbasis voor Het Jeugdfilmfestival. De centrale cinema ligt op een steenworp van het nieuwe festivalcentrum: een symbolische terugkeer naar Cinema Cartoon’s is een feit. In het vertrouwde Cinema Zuid brengen we Cut the Crap, het festivalluik voor jongeren, onder. En sinds enkele jaren vertonen we in het Ecohuis films met een ecologische inslag.

2de FESTIVALLOCATIE: BRUGGE
Een opvallend feit in de geschiedenis van Het Jeugdfilmfestival is uiteraard de uitbreiding en decentralisatie van het festival naar Brugge. In 1999 vroeg een gedreven groep jongeren uit Brugge (Q-tag) om in de prachtige zalen van Cinema Lumière een extra luik toe te voegen aan Het Jeugdfilmfestival. Het enthousiasme van deze jongeren gaf Het Jeugdfilmfestival twee volwaardige poten in Vlaanderen. In 2009 breidden we in Brugge uit naar Cinema Liberty. De competitiefilms worden nog steeds vertoond in Cinema Lumière. We kunnen nu met evenveel plezier zeggen dat er naast het 25-jarig jubileum in Antwerpen ook reeds een 15-jarige feesteditie plaatsvindt in Brugge.

25 JAAR JEUGDFILM
Maar wat is er naast de mensen en de locaties wel het meest opvallend aan een filmfestival: de films uiteraard! We mogen met enige fierheid stellen dat Het Jeugdfilmfestival de uitvalbasis is geweest van menige Europese productie die blijvend in het geheugen gegrift staat. Denken we maar aan “Into the West” (Ierland), “Killer Kid” (Frankrijk), “De Zomer van de Valk” (Duitsland), “Lazarus” (Polen), “Oog van de Adelaar” (Denemarken), “Sterren Bewegen” (Noorwegen), “The Italian” (Rusland) en zovele andere pareltjes. Alles bij elkaar moeten een kleine duizend Europese jeugdfilms op het scherm in Antwerpen en Brugge gepasseerd zijn. Verschillende daarvan vonden later hun weg naar de zalen of het TV-scherm in Vlaanderen.

BIJZONDERE PROJECTEN
Het Jeugdfilmfestival groeide de afgelopen jaren uit tot een organisatie die naast het festival ook zijn schouders zet onder verschillende projecten. In Brugge gebeurt dit vaak in samenwerking met Brugge Plus: tijdens Films Op Het Strand en Uitwijken vertonen we Europese jeugdfilm en organiseren we workshops. In Antwerpen zijn er het Film- en Boekenfeest ism. Stichting Lezen, Jekino en Cinema Zuid, Bij de buren op de picknick ism. theatergezelschap Luxemburg,… En ook in Gent zijn we aanwezig met Ciné Kadee, het film- en mediafestival voor kinderen dat vanuit Circa werd opgericht.
Maar het meest bijzondere project is waarschijnlijk Bedfilmpret, ism met Bednet en verschillende ziekenhuizen in Vlaanderen. Het is gericht naar kinderen met een beperkte mobiliteit zodat ook zij kunnen meegenieten van Het Jeugdfilmfestival. Een deel van het festivalprogramma is online te bekijken gelijktijdig met het eigenlijke publieke evenement. De bedfilmpretters brengen op dit platform hun stem uit en reiken hiermee hun eigen Bedfilmpret-prijs uit.

In deze 25 jaar werd het groepje vrienden dat het festival opstartte, een volwaardige vzw. “Europees Jeugdfilmfestival Vlaanderen”, en met de steun van de Europese Unie, de Vlaamse Gemeenschap, de provincie Antwerpen, de provincie West-Vlaanderen, de Stad Antwerpen en Brugge verwierf het Europees Jeugdfilmfestival een duidelijke en verdiende plaats op de internationale kalender.